Pierwsza podróż misyjna świętego Pawła – trasa, miasta i znaczenie
Pierwsza wyprawa prowadziła z Antiochii Syryjskiej przez Cypr do miast Azji Mniejszej i z powrotem tą samą drogą. To podczas niej Dzieje zaczynają konsekwentnie nazywać Szawła Pawłem.
Początek misji w Antiochii
Wyprawa zaczyna się od decyzji wspólnoty w Antiochii Syryjskiej, która wysyła Barnabę i Szawła. Dzieje relacjonują to krótko i bez tłumaczenia motywów – wymieniają natomiast imiona kilku osób, które w tej wspólnocie nauczały, co daje rzadki wgląd w jej skład.
Antiochia pozostanie bazą także dla kolejnych wypraw. To do niej apostoł wraca po zakończeniu drogi i tam składa relację, zanim ruszy dalej.
Cypr
Pierwszym etapem jest Cypr – rodzinna wyspa Barnaby. Droga wiedzie z Salaminy do Pafos, przez całą wyspę. W Pafos rozgrywa się scena z prokonsulem Sergiuszem Pawłem i spór z magiem, a zaraz po niej tekst przechodzi z imienia Szaweł na Paweł i zmienia kolejność w wymienianiu obu towarzyszy.
Antiochia Pizydyjska
Po przeprawie na stały ląd i po tym, jak Jan Marek zawraca w Perge, wyprawa dociera do Antiochii Pizydyjskiej. Tutaj Dzieje zamieszczają najdłuższą mowę Pawła z całej wyprawy – wygłoszoną w synagodze, w oparciu o historię Izraela.
To także miejsce, w którym pada zdanie tłumaczące dalszą metodę: skoro słowo zostaje odrzucone przez jednych, zwraca się ku pozostałym. Ta kolejność wróci w każdym kolejnym mieście.
Ikonium, Listra i Derbe
Trzy kolejne miasta przynoszą trzy różne reakcje. W Ikonium dochodzi do podziału wśród mieszkańców i groźby ukamienowania. W Listrze po uzdrowieniu chromego tłum bierze obu przybyszów za bóstwa, a chwilę później Paweł zostaje ukamienowany i wywleczony za miasto. W Derbe, najdalszym punkcie wyprawy, relacja jest krótka i spokojna.
Kontrast między entuzjazmem a przemocą w Listrze jest w Dziejach opisany bez komentarza, jedną sceną po drugiej. To jeden z najbardziej wymownych fragmentów całej opowieści o wyprawach.
Powrót i znaczenie wyprawy
Zamiast wracać najkrótszą drogą, apostołowie idą z powrotem przez te same miasta, w których dopiero co byli zagrożeni. Cel jest praktyczny: umocnić powstałe wspólnoty i ustanowić w nich starszych. Dopiero potem, przez Attalię, wracają do Antiochii.
Pierwsza podróż misyjna świętego Pawła ustaliła wzorzec, który powtórzy się później: dojść, głosić, wrócić i utrwalić. Postawiła też pytanie, które zdominuje najbliższe lata – na jakich warunkach do wspólnot należą ci, którzy nie pochodzą z narodu wybranego.
Co mówi ta wyprawa o metodzie
Pierwsza wyprawa pokazuje metodę, którą Paweł będzie stosował do końca. Miasta wybierane są nie przypadkowo: leżą przy głównych szlakach, mają synagogę i społeczność, w której można zacząć rozmowę. Głoszenie zaczyna się od miejsca znanego, a rozszerza dopiero potem.
Druga cecha to praca zespołowa. Wyprawa jest przedsięwzięciem wspólnoty, która ją wysyła i której składa się relację po powrocie. Dzieje nie przedstawiają apostoła jako samotnego wędrowca, lecz jako wysłannika z konkretnym mandatem.
Odejście Jana Marka
Krótka wzmianka o tym, że Jan Marek zawrócił w Perge, nabiera znaczenia dopiero później. To ona stanie się powodem rozstania Pawła z Barnabą przed drugą wyprawą – sporu, którego Dzieje nie łagodzą i nie rozstrzygają.
Tekst nie podaje przyczyny odejścia. Późniejsze pisma wskazują natomiast, że relacja została naprawiona: w Liście do Kolosan Marek pojawia się wśród współpracowników, a w 2 Liście do Tymoteusza apostoł prosi, by go przyprowadzono, nazywając go przydatnym do posługi. Ten drobny wątek biegnie przez kilkanaście lat i kilka pism.
Co z tej wyprawy zostało w listach
Wspólnoty założone podczas pierwszej wyprawy wracają później w korespondencji. Jeśli przyjąć, że List do Galatów kierowany był do miast południowej części prowincji – Antiochii Pizydyjskiej, Ikonium, Listry i Derbe – to właśnie do tych wspólnot Paweł pisał w najostrzejszym tonie ze wszystkich.
Byłoby to zrozumiałe. Do ludzi, których pozyskał jako pierwszych i o których walczył, wracał spór o dokładnie tę sprawę, która zdecydowała o kształcie całej jego działalności.
Cała wyprawa zajmuje w Dziejach dwa rozdziały, a jej skutki widać przez resztę tekstu. To jedna z tych części opowieści, w których warto porównać objętość opisu ze znaczeniem opisywanych zdarzeń – proporcje bywają zaskakujące.
Dla czytelnika, który dopiero zaczyna, ta wyprawa jest najlepszym punktem wejścia w cały cykl. Ma wyraźny początek i koniec, prowadzi przez kilka miast i pokazuje wszystkie elementy, które wrócą później – łącznie z tym, że nie wszędzie przyjmowano głoszenie przychylnie.
Wam należało głosić słowo Boże najpierw. Skoro jednak odrzucacie je, zwracamy się do pogan.
Najczęstsze pytania
Kiedy odbyła się pierwsza podróż misyjna świętego Pawła?
Przyjmuje się lata około 46–48, przy czym datowanie jest przybliżone i opiera się na chronologii Dziejów Apostolskich.
Kto towarzyszył Pawłowi w pierwszej podróży?
Barnaba, a przez początkową część drogi także Jan Marek, który zawrócił w Perge. Jego odejście stanie się później powodem rozstania Pawła z Barnabą. Dz 13,13
Które miasta odwiedził Paweł podczas pierwszej wyprawy?
Salaminę i Pafos na Cyprze, następnie Perge w Pamfilii, Antiochię Pizydyjską, Ikonium, Listrę i Derbe, po czym wrócił tą samą drogą.
